Kolekcja Sztuki Dawnej

Praca należy do serii wizerunków bohatera czasów współczesnych Michałowskiemu, jakim był niewątpliwie Napoleon Bonaparte. Chronologia poszczególnych wizerunków wodza nie jest do końca znana. Przeszkodą w bezdyskusyjnym umieszczeniu danego dzieła na osi czasu jest m.in. niesygnowanie i niedatowanie prac przez twórcę; przemalowywanie itp. Portrety Napoleona to z reguły ujęcia wodza na spiętym do skoku siwym koniu, umieszczone w nieokreślonej przestrzeni.

W łódzkiej kompozycji pojawia się motyw postaci grenadierów, co skłoniło, historyka sztuki, Tadeusza Dobrowolskiego (1899-1984) do uznania jej za studium do portretu Napoleona z Muzeum Narodowego w Warszawie, na którym dostrzegamy wpatrzonego w cesarza żołnierza. W kompozycjach tego typu Michałowski mógł inspirować się Bitwą pod Jeną Horacego Verneta, od którego przejął motyw grenadierów zgrupowanych w szeregi w narożu płótna.

Piotr Michałowski przez całe życie pozostawał pod urokiem legendy cesarza Francuzów. Zwieńczeniem zainteresowań tematyką napoleońską miała być – nigdy nie namalowana – kompozycja dotycząca bitwy w wąwozie Somosierra. Michałowski tworzył kolejne wersje tematu, ewoluujące, od w miarę rzeczowej ilustracji ku symbolicznej wizji. Początkowo kompozycja pozioma ustąpiła zmonumentalizowanej w pionowym formacie, dramatycznej wizji. Malarz badał źródła, relacje uczestników szarży, przede wszystkim Niegolewskiego. Wybierał się do Hiszpanii, żeby zobaczyć wąwóz, do czego jednak nie doszło.

Katarzyna Kończal