Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Grafika zastępcza dla video
Grafika zastępcza dla video
Portret kobiety

Janusz Maria Brzeski

Portret kobiety

Udostępnij:
Datowanie: 1925
Technika: drzeworyt
Rozmiar:wys. 19 cm, szer. 15 cm
Sposób nabycia:zakup
Data nabycia: 25.10.1990
Numer inwentarzowy:MS/SN/GR/1890
Dzieło dostępne na ekspozycji:tak

Opis dzieła

Drzeworyty „Portret kobiety" i „Głowa kobiety" to prace pochodzące z wczesnego okresu twórczości Janusza Marii Brzeskiego, powstałe jeszcze podczas studiów w Poznańskiej Szkole Sztuk Zdobniczych. Obie grafiki przedstawiają głowę kobiecą o pociągłej twarzy, wydatnych ustach i nosie oraz gładkich zaczesanych z przedziałkiem włosach. W pierwszej pracy portretowana została ukazana w ujęciu „en trois quarts" na tle czarnej nieregularnej płaszczyzny, w drugiej – z profilu na jasnym tle papieru i mocnym, czarnym obramieniu z trzech stron. W kompozycjach dostrzec można wpływ ówczesnego nauczyciela Brzeskiego z poznańskiej szkoły – profesora Jana Jerzego Wronieckiego, który zapoznawszy się w Berlinie z techniką drzeworytu i rzemiosłem graficznym, przeniósł je na grunt polski i zaszczepił u swoich studentów. Nieco zapomniany wcześniej drzeworyt przeżywał na początku XX swój renesans. Swoją popularność zawdzięczał przede wszystkich niemieckim ekspresjonistom z grupy Die Brücke (1905-ok. 1913), w których twórczości istotne miejsce zajmowała surowa czarno-biała grafika. Szczególną wartość przypisywali zwłaszcza drzeworytowi langowemu, czyniąc z niego niepowtarzalną metodę artystyczną. Ekspresjoniści wykorzystywali możliwości, które dawał materiał i jego struktura, pozwalające na operowanie „grubo ciosanymi” liniami czy grę kontrastów pozbawioną półtonów. Technika drzeworytnicza idealnie wpisywała się w założenia, według których sztuka miała sięgać do prawdziwej natury człowieka, wyrażać jego emocje, niepokoje i gwałtowne uczucia. Równocześnie popularnością cieszyła się też litografia, która doskonale odpowiadała na potrzebę tworzenia lekkich, rozedrganych przedstawień obfitujących w kontrasty ciemnych linii i białego tła.



W omawianych pracach Brzeskiego wpływy ekspresjonizmu dostrzec można zarówno w zastosowanej technice drzeworytu, jak i w skrajnym subiektywizmie i przejaskrawieniach oddalających ukazany przedmiot od pierwowzoru. Efekt ten został uzyskany poprzez silne wyostrzenie, deformację i przerysowanie kształtów. Grafiki cechuje także ostry kontur i pewnego rodzaju prymitywizm form związany z właściwą dla ekspresjonizmu inspiracją czerpaną ze sztuki oceanicznej, afrykańskiej i ludowej, która odpowiada „prawdziwej” naturze człowieka. W fascynacji sztuką ludową można również upatrywać przyczyn popularności techniki drzeworytniczej.



Wpływy nurtu ekspresjonistycznego są charakterystyczne dla wczesnej twórczości Brzeskiego. W drugiej połowie lat 20. artysta skupił się bardziej na projektowaniu graficznym, a następnie wyjechał do Paryża, gdzie zetknął się z surrealizmem i rozpoczął eksperymenty z fotografią.


Dorota Stolarska-Kultys

Janusz Maria Brzeski

Janusz Maria Brzeski był jednym z najważniejszych twórców fotografii i filmu awangardowego w Polsce. Studiował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych w Poznaniu. Początkowo w jego twórczości ujawniał się wpływ ekspresjonizmu widoczny w wyrazistych formach zachowanych drzeworytów. W drugiej połowie lat 20. XX wieku artysta zajął się jednak projektowaniem graficznym i fotografią. W latach 1929–1930 pracował w agencjach graficznych w Paryżu, m.in. współpracował z tygodnikiem „Vu”. Tam zapoznał się z surrealizmem, którego wpływy widoczne były w jego późniejszych kompozycjach, szczególnie w seriach fotomontaży, takich jak teka Sex...

Inne dzieła tego artysty / artystki
Zobacz także
Powiązane obiekty